Ankara’ya 1962-1963 ders yılında (Kayseri Lisesi’nden nakil olarak) öğrenim yapmak üzere geldim. Atatürk Lisesi’nde okumayı sürdürürken, rastlantılar sonucunda (1964 yılından itibaren)  Ankara’nın çeşitli Gazinolarında solistlere bağlamayla eşlik etmeye başladım. Kısacası 1964 yılından sonra Ankara’daki müzikli eğlence yerlerinin birçoğunda program yaparak; bazılarını da gezip görerek (ya da oralarda çalışan müzisyen arkadaşlarımın bilgilerinden yararlanarak) tanımaya başladım. 

1964 öncesinin eğlence mekânlarıyla ilgili bilgileri ise yazılı kaynaklardan araştırarak ve bizden önceki kuşaktan dinleyerek (notlar alarak) öğrenmeye çalıştım. 

Bu yazıda sizlere bir dönemin (Ankara merkezli) müzik ve eğlence anlayışını, müzik türlerindeki değişimi, bu günlere nasıl gelindiğini özetlemeye çalışacağım.

Ankara’nın eğlence mekânlarını iki ana başlık altında ele almak konuyu daha anlaşılır hale getirecektir: 

1. 1963 Öncesi eğlence Mekânları

2. 1963 – 1991 Döneminde eğlence mekânları

1. 1963 ÖNCESİ EĞLENCE MEKÂNLARI: 

Ankara, Başkent olmasından sonra hızla göç almaya (1926 sayımında 57 800, 1927 sayımında 99 066, 1940 sayımında 188 416) yeniden yapılanmaya, çok hızlı ve planlı bir şekilde gelişmeye başlar. Gelişmenin merkezi, öncelikli olarak Ulus Meydanı ve çevresidir. Daha sonraları Jansen Planı doğrultusunda idari merkez Yenişehir olarak belirlenir, böylece kentin güneye doğru gelişmesi hız kazanır. Nüfusun artmasıyla birlikte yeni gereksinimlere yanıt verecek arayışlar da ivme kazanır. Parklar, sinema ve tiyatro salonları, müzikli eğlence yerleri yavaş yavaş Ankara halkının hizmetine açılmaya başlar.

Ankara’nın en eski eğlence yerleri Ulus’ta 1920’li yıllarda açılan “Fresko’nun Barı” ve yine Ulus’ta açılan “Elhamra Barı” olur. Bunların peşinden benzer eğlence yerleri süratle çoğalmaya başlar.

Bu mekânların müdavimleri genellikle yabancılar, üst düzey bürokratlar ve iş adamlarıdır. Bu tür yerlerde bir orkestra eşliğinde yabancı solistler program yapmaktadır.     

1924 yılı Ocak ayında Times Dergisi’nde Ankara’nın o günlerini anlatan yazının bir bölümünde şu bilgiler verilmektedir:

“Ankara’da dört başı mamur sadece bir restoran var. Akşamları bir orkestra son moda dans ve opera müziği çalıyor. Bir köşede, yüksek sandalyeli bir Amerikan bar bile var. Burada hoşça vakit geçirilebiliyor ve oradan da sinemaya gidilebiliyor.”

Sadece bir müzikli restoranın olduğu Ankara’da sonraki yıllarda süratle yeni mekânlar açılır. Ankara Palas Pavyonu, Karpiç Lokantası, Gar Gazinosu, Göl (Ada) Gazinosu, Süreyya Gazinosu gibi müzikli eğlence mekânları peş peşe faaliyete geçer. 

1940’lı yılların sonlarından itibaren de gazinolarda o dönemin ünlü radyo ve plak sanatçılarının yer aldığı kadrolar boy göstermeye başlar.

Müzeyyen Senar, Hamiyet Yüceses, Safiye Ayla gibi sanatçılar bu dönemde önce radyo ve plâklarda seslerini duyururlar, sonra İstanbul ve Ankara’nın seçkin Gazinolarında dinleyicilerle buluşarak verdikleri konserlerle ünlerini pekiştirir, unutulmaz Klasik Türk Müziği sanatçıları olarak tarihteki yerlerini alırlar. 

1950’li yıllarda Zehra Bilir, Hacer Buluş, Bayram Aracı, Malatyalı Fahri Kayahan gibi Halk Müziği sanatçıları da değişik (Sinema, Gazino, Aile Bahçesi vs.)  mekânlarda program yapmaya, konserler vermeye başlarlar ve dönemlerinin aranan sanatçıları olurlar.

Bu arada, İstanbul’daki gelişmeler hemen Ankara’ya da yansımaktadır. 

1950’li yılların ortalarında müzik Zeki Müren’in sahnelerde program yapmaya başlaması, eğlence sektöründe her açıdan hızlı değişimlere yol açar. Bu dönem, gazinoların aristokrat yapısının yumuşamasının başlangıcıdır. Sesi, fiziği, kendisinin ve saz ekibinin farklı giysileri, izleyenlerle samimi bir diyalog kurması Zeki Müren’i bu tür eğlence yerlerinin 1 numaralı sanatçısı yapar. O’nun getirdiği yeniliklerle yeni bir eğlence ve müzik ortamı şekillenir. İlerleyen yıllarda Zeki Müren seyircilerle kurduğu diyalog ve samimi hava seyirciyi de etkiler; eski ağırbaşlı, yalnızca izleyen seyircilerin yerini yavaş yavaş katılımcı, eğlenceye yönelik seyirciler alır.

2. 1963 -1991 DÖNEMİNDE EĞLENCE MEKÂNLARI

Bu bölümde gözlemlerime dayanan bilgileri (belleğimde kaldığı oranda) aktarmaya çalışacağım.

Ankara’da 1960’lı yıllarda 5 türlü müzikli eğlence mekânı vardı:

İçkisiz aile gazinoları,

İçkili aile gazinoları,

Pavyonlar,

Barlar,

Gece Kulüpleri.

a) İÇKİSİZ AİLE GAZİNOLARI: 

Bu tür gazinoların çoğu yaz mevsiminde faaliyet gösteriyordu ve yoğun olarak Gençlik Parkı’nda toplanmışlardı. Bu gazinoların semtlere göre dağılışı şöyleydi:

Lunapark Aile Gazinosu, Senar Aile Gazinosu Yazar Aile Gazinosu, Güney Park Aile Gazinosu, Japon Bahçesi – Gençlik Parkı. (Tümü yazlık).

Kış sezonu başladığında (genellikle Ekim ayında) Aile gazinoları faaliyetlerini kapalı mekânlarda sürdürüyordu ve birkaç semte dağılmışlardı:

 Şato Yazar – Maltepe.

Güney Park ve Beyaz saray – Demirtepe.

Japon Bahçesi (kışlık), Dörtyol Aile Gazinosu (yazlık) – Dikimevi.

Akay Saray Gazinosu – Akay Caddesi.

Bu gazinolarda programlar, her gün 21.00 sıralarında başlayan, 01.00 sıralarında biten akşam seansı (suare); haftada iki gün de Çarşamba bayanlara, Pazar umuma 13.00 sıralarında başlayan, 19.00 sıralarında biten gündüz seansı (matine) şeklinde sürerdi. 

b) İÇKİLİ AİLE GAZİNOLARI:

Bu tür gazinolar da, başta Ulus ve Gençlik Parkı olmak üzere çeşitli semtlere şöyle dağılmıştı: 

Altın Nal Gazinosu, 06 Gazinosu – Cinnah Caddesi.

Astorya Gazinosu – İstasyon Caddesi.

Bonjour Restaurant – Dr. Vali Reşit Caddesi.

Broadway Restoran- Cinnah Caddesi.

Çubuk Baraj Gazinosu – Çubuk Barajı.

Paşam Taverna – Mithatpaşa Caddesi.

Göl (Ada) Gazinosu, Majestik Gazinosu, Sahil Gazinosu – Gençlik Parkı.

Grand Gazinosu (Tunus Caddesi).

Dört Mevsim Aile Gazinosu (Yazlık ve kışlık) – Dikmen.

Karpiç Gazinosu, Gar Gazinosu, Turist Kulüp – Ulus.

Kent meyhanesi –  Sıhhiye.

Kervansaray Gazinosu – Tandoğan.

Köşk Gazinosu – Maltepe.

Süreyya, Başkent gazinosu (Küçükesat).

Taraça – İzmir Caddesi.

Yeni Çiftlik – Atatürk Orman Çiftliği 

 

c)  PAVYONLAR:

Bu tür eğlence yerlerinin çoğu pavyon değil de, gazino adını kullanıyordu.

Pavyonlar en çok Ulus, Gençlik Parkı ve Maltepe civarında yer alıyorlardı. Pavyonların semtlere göre dağılışı: 

01 Pavyon – GMK Bulvarı.

06 Pavyon – Cinnah caddesi

Altın Kapı Turistik Pavyon – Esat Caddesi.

Beyaz  Fil Gazinosu – Kızılay.  

Çamlık gazinosu (Yazlık), Yeşil Köşe Gazinosu, (Yazlık) – Gençlik Parkı.  

Esenpark Gazinosu (yazlık ve kışlık) Samanpazarı.

İntim Pavyon – Meşrutiyet caddesi.

Konak Pavyon, Canbaba Gazinosu, Roma Gazinosu, Kübana Gazinosu, Ahu Pavyon, Saray Gazinosu, Eke Pavyon, Star Gazinosu – Çankırı Caddesi.

Maksim Gazinosu, Kazablanka Gazinosu, Renk Pavyon – Ulus Rüzgârlı Sokak.      

Yıldız Pavyon (Yazlık-Kışlık), Şadırvan Gazinosu (Yazlık), Şehir Gazinosu (Yazlık) – Gençlik Parkı.

Kazanova Gazinosu, Kınalı Pavyon, Yakut Gazinosu, Bomonti Gazinosu, Harem Pavyon, Şanzelize Gazinosu, Karadeniz Pavyon, Villa Pavyon, Küllük, 01 Pavyon – Maltepe G.M. K. Bulvarı.

Gülistan Pavyon – Akay Caddesi.

Babillon Gazinosu – Bestekâr sokak.

d) BARLAR:

Yeni Bar, Tabarin Bar, Nil Bar, Ulus’ta Kit-Kat Bar – Ulus Çankırı Caddesi.

e) GECE KULÜPLERİ:

Astorya Gece Kulübü – Ziya Gökalp Bulvarı.

Balin Gece Kulübü – İzmir caddesi.

Bethoven Gece Kulübü – Kızılay.

Klup Kazablanka – Ulus Rüzgârlı Sokak.

Clup Feyman – Bakanlıklar.

Dedeman Roof – Akay Caddesi.

Hattuşa Gece Kulübü, Çakın Gece Kulübü – Karanfil Sokak.  

Mon Amour, Mor Clup – Maltepe G.M. K. Bulvarı.

Mor Kulüp: G.M. K. Bulvarı Tandoğan. 

Oskar gece Kulübü – Karanfil Sokak.

Şehrazat Night Club – Kızılay Sümer Sokak. 

Vhisky A Gogo – Tunus Caddesi.

PAYLAŞ
İLGİLİ YAZILAR
ANKARA’DAKİ MÜZİKLİ EĞLENCE YERLERİNİN DÜNÜ VE MÜZİK TÜRLERİNDEKİ DEĞİŞİM-2
İhsan Öztürk kaleminden Âşık Veysel
İhsan Öztürk

Yanıt Ver

*